Koagülasyon Testi

Oca 30, 2024

KISA YOL

Koagülasyon testi nedir?

Koagülasyonun kelime anlamı pıhtılaşma olmaktadır. Ancak koagülasyon mekanizmasının tek bir kelime ile tamamen açıklanabilmesi mümkün olmamaktadır. Hayatının devamının sağlanabilmesi için koagülasyon mekanizmasının düzenli bir şekilde çalışması gerekmektedir. 

Kan damarlarında yaralanma olması durumunda devreye giren sistem vücuttan fazla kan çıkışının engellenmesini sağlamaktadır. Bu sayede yaralanmadan kaynaklanan zarar en aza indirilmesi sağlanır. Koagülasyon sistemindeki bazı reaksiyonlar yaralama olan bölgede kanın pıhtılaşmasını sağlamaktadır.

Pıhtılaşma süreci ise son derece komplike bir süreç olmaktadır. Kan damarlarında herhangi bir hasar oluşması durumunda öncelikle kan damarları daha fazla kan akışının engellenmesi için daralır. Daha sonrasında damarların iç duvarına yerleşik olan hücreler sistem gereği birçok farklı hücrenin aktive edilmesini sağlar.

Aktif hale geçen hücreler ise birbirlerine sıkı bir şekilde bağlanarak yaralanma olan bölgede tıkaç oluşturur. Bu sayede pıhtılaşmanın ilk ve en önemli adımı gerçekleşmiş olmaktadır. Daha sonrasında tıkacın üzerinde diğer faktörler ve fibrin ağları tıkacın kuvvetlenmesini sağlayarak kanamanın durdurulmasını sağlar. Son aşamada ise bölgenin içeriden onarılma işlemi başlar. 

Koagülasyon sadece tıkaç oluşumunda değil aynı zamanda bu süreç içerisinde damarda oluşabilecek tıkanıklığın da engellenmesini sağlamaktadır. Bu sayede vücudun dengesi sağlanarak iyileşme sürecinin başlaması sağlanır. Bunun yanında kan akışı olması gerektiği gibi devam eder. 

Koagülasyon testi neden istenir?

Koagülasyon testi temel olarak pıhtılaşma bozukluklarının belirlenmesi için yapılmaktadır. Bu bozukluklar pıhtılaşma sürecinin herhangi bir aşamasında gerçekleşebilir. Bu sağlık durumu kalıtım yolu ile anne ve babadan geçebileceği hayatın ilerleyen dönemlerinde hastalık nedeni ile de görülebilir. 

Trombositopeni

Trombositopeni, kanda bulunan platelet hücrelerinin yoğunluğunun azalmasıdır. Platelet hücrelerinin görevi ise kanama olan bölgenin pıhtılaşmanın sağlanmasıdır. Platelet hücrelerinin azalması durumunda ise görülen belirtiler hafiften şiddetliye kadar değişen karakterlerde kanamaların görülmesidir. 

Von Willebrand hastalığı

Kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan proteinlerden birisi olan Von Wikkebrand faktörünün azalması ya da işlevini tam olarak yerine getirememesi durumunda görülen bir durumdur. Genellikle kalıtsal yolla aktarılan bir hastalıktır. Genellikle herhangi bir belirti göstermez.

K vitamini eksikliği

Yeteri miktarda K vitaminin alınamaması ya da K vitaminin vücutta işlenememesi durumunda vücutta birçok belirti görülmektedir. Bu belirtilerin içerisinde ise kolay morarma, diş etinde kan sızıntısı ve ağır kanamalar bulunmaktadır.

Hemofili A ve Hemofili B hastalığı

Eklem ve kas içlerinde meydana gelen kanamalar ile karakterize olan bu hastalık faktör 8 ve 9 eksikliği sebebi ile oluşmaktadır. Nadir görülen ve kalıtsal olan bu hastalığın tedavisinde eksik pıhtılaşma faktörleri atardamarlara verilmektedir.

Koagülasyon testi normal değerleri nedir?

Koagülasyon testlerinde birden fazla sayıda test uygulanmaktadır. Bu sebeple de normal değer aralıkları uygulanan testte göre farklılık göstermektedir. Buna göre normal değer aralıkları şu şekilde belirlenmiştir.

  • aPTT olarak adlandırılan aktive parsiyel tromboplastin zamanı için normal değerler 28- 40 saniye arasında olmaktadır.
  • Protrombin zamanı (PT) normal değerleri ise 10,5 ile 14,5 saniye arasında olmaktadır.
  • Fibrinojen ölçümlerinde ise normal değerler 200- 400 mg/ dL arasında olmaktadır.

Koagülasyon testi nasıl yapılır?

Koagülasyon testi herhangi bir tedaviden önce hastanın kanamaya olan eğiliminin belirlenebilmesi için yapılan bir testtir. Bu testte koagülasyon sürecinin tüm aşamaları ayrı ayrı incelenir. 

Testin uygulanabilmesi için öncelikle hastadan kan örneğinin alınması gerekmektedir. Alınan örnek test gerçekleşene kadar uygun bir tüpte ve hastanın bilgilerinin yazılı olduğu bir etiket ile muhafaza edilmektedir. Testin kan alımının hemen ardından gerçekleşmesi gerekmektedir. Aksi halde test sonucunda hatalar oluşabilir. 

Yetişkinlerden alınan kan örnekleri sitratlı tüplerde saklanmaktadır. Kan alınmasının ardından tüpün 2- 3 kez alt üst edilmesi gerekir. Bu süreçte tüpün çalkalanmamasına özellikle dikkat edilmesi gerekmektedir. 

Koagülasyon testi yanıltıcı sonuçlar verebilmektedir. Bunun sebebi ise testlerin sistemi tam anlamı ile yansıtamamasıdır. Bu test sırasında yapılan alt testler ise şunlar olmaktadır.

Protrombin zamanı

Koagülasyon testleri içerisinde en sık kullanılan tarama testtir. Testten önce oral yolla kullanılan antikoagülanların takibi gerçekleşmektedir. Bu testte pıhtılaşma testinde faktör 2, 7 ve 10’nun yanı sıra fibrinojenin e protrombinin eksik olup olmadığı da araştırılmaktadır.

Aktif parsiyel tromboplastin zamanı

İntrensek yolak ve ortak yolak faktörlerinin fonksiyonlarının incelenmesi için kullanılan teste verilen isimdir. Faktörlerden herhangi birinin eksik olması ya da fonksiyonunu yerine getirememesi durumunda test değerleri yüksek çıkmaktadır.

Trombin zamanı

Bu testte plazmaya fazla miktarda trombin eklenir. Daha sonrasında eklenen trombine bağlı olarak gerçekleşen pıhtılaşmanın son aşaması incelenmektedir. Bu süreçte fibrinojenin fibrine dönüştüğünün görülmesi gerekmektedir. Kan örneğinde hepatit bulunması durumunda ise test sonuçların beklenmedik değişiklikler görülmektedir. 

Fibrinojen testi

Bu testte plazmaya trombin eklenmesi ve daha sonrasında pıhtılaşma zamanın ölçülmesi mümkün olmaktadır. Ancak ileri yaştaki kişilerde, gebeler ve kadınlarda fibrinojen miktarının daha yüksek olacağının bilinmesi gerekmektedir. 

Koagülasyon testlerinin sonuçlarını etkileyebilecek faktörler

Koagülasyon testleri hastalığın tanı almasında son derece önemli olmaktadır. Bu sebeple de testlerde doğru sonuçların alınması son derece önemli olmaktadır. Bu durumun engellenmesi için testlerin sonuçlarında olumsuz etki yaratacak faktörlerin mümkün olduğunca azaltılması gerekmektedir.

Hastanın öyküsü

Hastanın tıbbi geçmişi test sonuçları üzerinde etkili olmaktadır. Özellikle hamilelik döneminde fibrinojen miktarı artış göstermektedir. 

Numunenin durumu

Testte olumlu sonucun alınabilmesi için en önemli noktalardan birisi de kullanılan numunenin durumudur. Bunun için numunenin saf olması ya da dışarıdan herhangi bir şekilde kontaminasyon olması durumunda sonucun yanlış çıkma ihtimali yüksektir. 

Kan alım zamanı

Gün içerisinde tüketilen yiyecek ve içeceklerin yanı sıra yapılan aktiviteler koagülasyon sisteminin etkilenmesine neden olmaktadır. Bu sebeple test için alınacak olan numunenin zamanı önemlidir. Doğru sonucun alınabilmesi için öncelikle hastaların 10-12 saat aç kalması gerekmektedir. Bunun yanında kan alımı için en uygun zaman sabahın erken saatleri olmaktadır. Açlık sürecinde hastaların sigara, çay ve kahve tüketmemesi gerekir. 

Kullanılan ilaçlar

Kullanılan ilaçlar da test sonuçlarının etkilenmesine neden olmaktadır. Bu sebeple de testten önce hastanın sürekli olarak kullandığı ilaçlar hakkında doktora bilgi verilmesi gerekir.

Vücut ağırlığı ve kas dokusu

Vücut ağırlığının ya da kas dokusunun fazla olması moleküllerin test sonuçların daha yüksek değerde çıkmasına neden olabilmektedir. Bu sebeple de sadece test sonuçlarına bakarak doğru sonuca ermek her zaman mümkün olmaz.

Bakteriyel kontaminasyon

Alınan numunelerinin bakteriler tarafından kirletilmiş olması durumunda sonuçların yanlış çıkması mümkün olmaktadır. Bu sebeple de alınan numuneye dışarıdan bulaş olmaması gerekir.

Doktora Soru Sor