Ön Çapraz Bağ

Genellikle futbolculardan duymaya alışık olduğumuz ön çapraz bağ terimi dizin ana bağlarından birisidir. Tam olarak dizin ortasında bulunan bu bağlar uyluk kemiğinden incik kemiğine kadar uzanmaktadır. Ön çapraz bağlar sayesinde incik kemiğinin uyluk kemiğinin önüne kayması engellenir. Bunun yanında arka çapraz bağlar ile birlikte dizin stabil kalmasını sağlarlar. 

Ön çapraz bağ hasar nedenleri nelerdir?

Ön çapraz bağların yırtılabilmesi için dizin çok kuvvetli bir şekilde bükülmesi ya da aşırı şekilde uzaması gerekir. Bu sebeple de genellikle spor yaparken meydana gelir ve spor yaralanmaları içerisinde en çok karşılaşılan yaralanma türüdür.

Ön çapraz bağların yırtılabilmesi için gerekli olan koşullar genellikle yavaşlama kuvvetinin dizi  geçtiği sırada kişinin ani şekilde yön değiştirmesi ya da ayak yere sabitlendiğinde aniden yön değiştirme gibi sebeplerle meydana gelmektedir.

Bunun için hızlı bir şekilde yön değiştirme, doğrudan çarpışma veya temas ya da yanlış sıçrama durumlarında karşılaşılır. 

Ön çapraz bağ hasar tanısı nasıl konulur?

Ön çapraz bağda meydana gelen hasarın tanı alabilmesi için hekimler öncelikle hastalarının hikayesini alacaktır. Daha sonrasında fiziki muayenesi yapılarak tanı konulabilmektedir. Ancak bazı durumlarda hekimler röntgen, bağın baskı testleri, Mr ya da artroskopi gibi diğer görüntüleme yöntemlerinden ve testler yardım alabilmektedir.

Ön çapraz kopması belirtileri

Ön çapraz bağların koptuğunun en karakteristik belirtisi hastaların kopma sesini duyabilmesidir. Bu ses esnasında dizleri kopmuş gibi bir acı da hissedebilmektedirler.

Yaralanmanın gerçekleşmesinden yaklaşık olarak 2 saat sonra ise diz bölgesinde şişme görülür ve dizde dönme hissedilir.

Ön çapraz bağ tedavi yöntemleri

Ön çapraz bağ hasarlarında hem ameliyat hem de ameliyat dışı tedavi yöntemleri mümkün olmaktadır. Hastanın dizinin genel stabilitesinde herhangi bir sorun bulunmuyor ise o zaman hekimler genellikle cerrahi seçeneği tercih etmemektedir. Bu durumda hastalarına istirahat, elevasyon ve buz kompresyonu önermektedir. Bu öneriler dizde oluşan şişliğin giderilmesi ve ağrının azaltılmasına yönelik olan yöntemlerdir. Ameliyata gerek olmayan hastalarda aynı zamanda dizin gücünü geri kazanabilmesi için fizik tedavi yöntemleri de uygulanmaktadır. Ayrıca çapraz ön bağların iyileşme sürecinde kasların hareketsiz kalabilmesi için hekimler dizlik önerinde de bulunabilmektedir.

Ön çapraz bağ ameliyatı

Ön çapraz bağ yırtılmalarında hastalara acil müdahale edilmesi gerekmektedir. Aksi halde hastanın tıbbi tablosu daha da kötüleşir ve kaslarda ki hasar artar. Başta sporcularda görülen ön çapraz bağ yırtılmaları olmak üzere dizin stabilitesini kaybeden hastalara cerrahi müdahale önerilmektedir.

Ön çapraz bağ ameliyatlarından önce hastaların dizlerini yüksek bir pozisyonda tutmaları, buz ile kompres yapmaları ve bandajla sabitlemeleri önerilmektedir. Bu sayede hastaların durumu ameliyata kadar stabil hale getirilir.

Ön çapraz bağ yırtığı ameliyatları özellikle geçtiğimiz 10 yıl içerisinde hızlı bir gelişme göstermiştir. Bu sebeple de ameliyatların başarı grafiği de hızlı bir şekilde artmıştır. Bu ameliyatlar hasarlı dokular tedavi edilebildiği gibi bazı hastalarda ise hasar gören dokunun tamamen çıkarılması da söz konusu olmaktadır.

Ön çapraz bağ ameliyatları süresi 90 dakikaya kadar uzayabilmektedir. Sürenin uzamasında dizde başka hasarların bulunup bulunmaması etkili olmaktadır. Gelişen teknoloji sayesinde kapalı yöntem ile yapılan ön çapraz bağ ameliyatlarında kopan iki bağ birleştirilmez. Bunun yerine iki bağ arasına doku eklemesi yapılır. Özellikle yetişkinlerde tercih edilen bu yöntemde doku genellikle kadavralardan elde edilmektedir.

Ameliyat sonrasında ise hastaların genellikle 1 gece hastanede kalmaları yeterli olmaktadır. Ancak iyileşme dönemlerinde hekimlerinin tavsiyelerine harfiyen uymaları gerekir. Ayrıca iyileşme dönemi kullanılan ağrı kesiciler ile son derece konforlu geçmektedir. Bunun yanında ön çapraz bağ ameliyatlarından sonra hekimlerin önermiş olduğu fizik tedavi sürecinin de dikkatli bir şekilde takip edilmesi gerekmektedir. 

Ön çapraz bağ ameliyatı sonrası yaşanabilecek durumlar

Ön çapraz bağ ameliyatlarından sonra hastalar koltuk değnekleri ile hemen ayağa kalkabilmektir. Hasta eğer oturarak çalışıyor ise 4 gün sonra da işe geri dönebilir. Hastaların 3 hafta boyunca koltuk değneği kullanılması önerilmektedir. Bu sayede ameliyat olan dize fazla yük binmez ve iyileşme daha hızlı bir şekilde gerçekleşir. Bu süreç içerisinde hastanın fizik tedavi alması önerilebilir.

Ameliyattan sonra dokuların tamamen kaynaşması ise 6 haftayı bulmaktadır. 6 haftadan önce ise hastaların araç kullanmamaları önerilmektedir. Tekrar spora geri dönme süresi ise 4 ile 6 ay arasında değişkenlik gösterir.

Ön çapraz bağ ameliyatlarından sonra hastalarda bazı komplikasyonlar da görülebilir. Bu komplikasyonların içerisinde enfeksiyon, ağrı, yerleştirilen tendonda gevşeme ve kanama olmaktadır. Bu sebeple de hastaların ameliyattan sonra komplikasyonlara karşı dikkatli davranmaları ve bağın yeniden kopabilme tehlikesinin bulunduğunu unutmamaları gerekir. Bu sebeple de özellikle spora hemen geri dönülmemesi gerekir.