Atipik Otizm

Atipik Otizm

Nörogelişimsel bir bozukluk olan otizm ya da güncel ifadesiyle Otizm Spektrum Bozukluğu, sözel olan ve olmayan iletişimde kısıtlılıkla giden sosyal iletişim bozukluğudur. Bebeklik çağında belirti vermeye başlar ve bulguları yaşam boyu devam eder. Otizm spektrum bozukluğunun birçok belirtisi bulunmaktadır. Bu sebeple konuşma sorunlarına indirgenmemesi gerekir.

Atipik otizm ise otizm tanısı için gerekli olan belirtilerin hepsinin bulunmamasına rağmen otizm spektrum bozukluğu içine olan daha hafif vakaları tarif etmek için kullanılmaktadır.


Atipik Otizm Belirtileri

Atipik otizm belirtileri, otizm belirtileri ile benzerlik göstermektedir. Ancak bu kişilerde belirtiler daha az olmaktadır.

  • Tekrarlayıcı davranış kalıpları sergileme,
  • Duyularda artmış ya da azalmış duyarlılık,
  • Sözlü ya da sözsüz iletişimde yetersizlik,
  • Dil ve konuşma yeteneklerinin gecikmesi,
  • Nörolojik yeteneklerde gelişimsel problemler,
  • Atipik ya da uygunsuz sosyal davranış sergilemek,
  • Yaşadığı fiziksel acılara tepkisizlik,
  • Olağan dışı beden hareketleri,
  • Yabancı kişi ve durumlara karşı anksiyete,
  • Yemek yeme ve uyku problemleri,
  • Kendi rutinin dışına çıkmama, çıkılması durumunda ise aşırı tepki verme,
  • Takıntı haline getirilen nesne ve kelimeler,
  • Bir konu hakkında takıntılı ve detaycı olma,
  • Objeleri amacının dışında duyusal özelliklere göre sınıflandırmak,
  • Soyut kavramları anlamama,
  • Zamir ve iyelik eklerinin yanlış kullanılması,
  • Yetersiz hayal gücü,
  • Kendisi dışındaki insanların ruh hallerini anlayamama,
  • Yalnızlığa meyletme,
  • Duygusal mimiklerin olmaması,
  • Kendisi dışındaki insanların eylemlerine karşı tepkisiz olma,

Bu belirtilerin birinin ya da bir kaçının bulunması halinde uzmana başvurulması gerekmektedir.

Atipik Otizm Nedenleri

Atipik otizm nedeni de otizm gibi tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik mutasyonlar ve çevresel faktörlere bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bazı görüşler bebeklerde oluşan bu genetik mutasyonların anne karnında nörolojik yollarda ki kimyasalların dengesizliği sebebiyle oluştuğu yönündedir.

Daha yaygın kanı ise immün-gen, çevre, nöroanatomik, psikiyatrik ve nöropsikiyatrik sebepler nedeniyle oluşmasıdır. Bu sebeple de araştırmaların önemli bir kısmı gen araştırmalarına kaymıştır. Özellikle 2, 7 ve 17. kromozomlar sıklıkla araştırılmaktadır.

Çevresel ve ailesel risk faktörlerinin içinde ise prematüre doğum, hamilelikte bilinçsiz bir şekilde kullanılan ilaçlar, hamilelikte geçirilen enfeksiyonlar, D vitamini eksikliği, ileri anne yaşı ve ileri baba yaşı olmaktadır.

Tarama Testleri

Atipik otizm tanısının konulabilmesi için öncelikle kişinin risk grubu içinde olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Bunun için de 2 aşamalı tarama testleri gerçekleştirilir. Birinci düzey tarama testinde çocukla çok fazla zaman geçiren kişilerin bilgisine başvurulur.

İkinci aşamasında ise uzmanlardan alınan bilgilerden oluşmaktadır. Bu testler yoğun sorulardan oluşur.

Eleme Testleri

Tarama testlerinin pozitif gelmesi durumunda bu belirtilere neden olabilecek nörolojik ve tıbbi patojenlerin elenmesi gerekmektedir. Bunun içinde gerekli eleme testlerinin yapılması gerekir. Bunun yanında Frajil X ve rett gibi ihtimallerin elenmesi için de genetik testlerin uygulanması gereklidir.

DSM-5 ve ICD-10

Tüm bu aşamalardan sonra teşhis için gerekli olan testler yapılır. Bu testler tarama testlerinden daha ayrıntılıdır. Bireylere uygulanan bu testler uzmanlar eşliğinde yapılmaktadır. Bu amaçla yapılan birçok farklı test bulunur ve her bir test ayrı bir durumun ortaya çıkarılması için uygulanır.

ADI-R

Otizmli bireyler ile otizmli bireylerin ayrılması için uygulanan bir testtir. Testin amacı kişilerin sosyal ve iletişim becerilerinin ölçülmesidir.

ADOS-G

Zihinsel ve fiziksel yeteneklerine odaklanılan bu testte, çocuklar oyun yolu ile büyükler ise sohbet ile katılırlar.

CARS

İkinci düzey tarama testleri için hazırlanmış olan bu test teşhis için de kullanılmaktadır. 15 sorunun bulunduğu bu testte her soru 4 puana kadar değer alır.

SRS

Bu teste kişilerin yakınları katılmaktadır. 65 sorudan oluşan bu test ile bireylerin özelliklerinin spesifikleşmesi sağlanır.

Yapılan bu testlerden sonra otizmin sınıflandırılması sağlanmaktadır. En sık kullanılan sınıflandırma kriterleri ise DSM-5 ve ICD’dir.

Atipik Otizm Tedavisi

Hiçbir otizm türünün bulunmadığı gibi atipik otizm grubunun da kesin tedavisi bulunmamaktadır. Ancak bu grupta bulunan kişiler erken teşhis, özel eğitim ve psiko eğitsel yöntemler ile otizm spektrumdan çıkma şansı en yüksek olan gruptur.

Bireyin ailesinin ve yakınlarının desteği ile belirlenmiş eğitim ve uygulamalar ile normal yaşamlarına devam etme ihtimalleri yüksektir. Atipik otizmde sağlanan bu eğitimler ve uygulamalar bireylerin becerilerinin artırılmasında, doğru şekilde iletişim kurabilmesine yardımcı olmaktadır.

Atipik otizm tedavisinde kullanılan eğitimler ve uygulamaların bilimsel temelleri bulunmaktadır. Bu kriterler ve yöntemler ABD Ulusal Otizm Merkezi ve Ulusal Mesleki Gelişim Merkezi tarafından belirlenmektedir.

Atipik Otizm Tedavisinde Kullanılan Uygulamalar

  • Sönme uygulamaları,
  • Resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi,
  • Bilgisayar destekli eğitim,
  • Konuşma üreten araçlar,
  • Anne ve baba tarafından gerçekleştirilen uygulamalar,
  • Kendini yönetme,
  • Yapılandırılmış çalışma sistemleri,
  • Temel tepki öğretimi,
  • Görsel destekler,
  • Doğal öğrenim uygulamaları,
  • Video modelle öğretim,
  • Sosyal öyküler,
  • Ayrımlı pekiştirme,
  • Tepkiyi durdurma ve yeniden yönlendirme,
  • İşlevsel iletişim öğretimi,
  • İşlevsel davranış değerlendirilmesi,
  • Ayrık denemelerle öğrenim,
  • Beceri analizi,
  • Pekiştirme,
  • Bekleme süreli öğretim,
  • Öncüllere dayalı uygulamalar,
  • İpucu sunma,

Atipik Otizm Tedavi Edilmezse

Atipik otizmin tedavi edilmemesi bireylerin normal gelişim süreçlerinin sekteye uğramasına neden olmaktadır. Bireylerin ileri yaşlarda kendi ihtiyaçlarını karşılayamama ve sosyo-kişisel sorunlar ile karşı karşıya kalmasına neden olur. Bunun yanında tedavinin olmaması kişinin ailesinin ve yakınlarının yıpranmasına neden olacaktır.

Atipik Otizm İlaçları

Atipik otizm tedavisinde temel nokta eğitim ve uygulamalardır. İlaçlar ise tedavide pek tercih edilmez. Ancak bazı sorunların giderilmesi için antipsikotik ilaçlar kullanılabilir. Bu sorunların içinde anksiyete, aşırı tepki ve saldırganlık bulunmaktadır.