Biyokimya Testi

Oca 28, 2024

KISA YOL

Biyokimya testi nedir?

Biyokimya dünyada bulunan tüm canlı dokuları oluşturan maddeleri ve bu maddelerin fonksiyonlarını inceleyen bilim dalıdır. Canlı dokularda yer alan bu maddelerinin her birinin farklı görevleri bulunmaktadır ve bu görevlerdeki en ufak bir aksama dahi bazı sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Biyokimya testleri de bu noktada devreye girerek çeşitli tahliller ile meydana gelen aksama ve bozuklukların araştırılması sağlanmaktadır. Daha basit bir açıklama ile biyokimya testleri kan ve vücut sıvılarının çeşitli yöntemler ile test edilmesidir.

Biyokimya kan testi nedir?

Kanın içerisinde vücutla ilgili her türlü kimyasalın bulunmasından dolayı kana uygulanan biyokimya testleri vücuttaki hastalıkların belirlenebilmesini sağlamaktadır. Genellikle hormonsal ve metabolik bozuklukların tespit edilmesi için kullanılan kan biyokimya testleri aynı zamanda kandaki yaşamsal maddelerin fazlalığının ya da eksikliğinin değerlendirilmesi amacı ile de uygulanmaktadır.

Biyokimya hormon testi nedir?

Vücudun işleyişinin sağlıklı bir şekilde devam etmesini sağlayan hormonlardaki herhangi bir eksiklik ya da fazlalık ciddi sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Vücudun normal işleyişi içerisinde birçok farklı hormon bulunmaktadır. Bu hormonlar vücudun farklı noktalarında farklı dokular tarafından salgılanmaktadır. Ortak noktaları ise tüm hormonların kana karışmasıdır. Bu sebeple de kan ve idrar örneklerine uygulanan biyokimya hormon testleri vücutta salgılanan hormonların düzeylerinin belirlenebilmesini sağlamaktadır. 

Temel biyokimya testi nedir?

Temel biyokimya testi ile belirli organlarla ilgili parametrelerin gruplar halinde test edilmesi sağlanmaktadır. Bu testlerin içerisinde şunlar yer almaktadır.

  • Glukoz
  • Üre
  • Kreatin
  • Bilirubin
  • AST
  • ALT
  • Alkalen
  • Fosofataz
  • Böbrek fonksiyon testleri
  • Karaciğer fonksiyon testleri
  • Kemik profili
  • Kardiyak profil

Biyokimya testi neye bakar?

Biyokimya testleri genel sağlığın değerlendirilmesi için yapılan rutin testlerin yanı sıra sağlığın değerlendirilmesi için tarama amaçlı da yapılabilmektedir. Tarama testleri sayesinde birçok hastalığın teşhis edilebilmesinin yanı sıra kardiyak hastalıkları riskleri gibi riskler de belirlenebilmektedir.

Glukoz

Hücrelerin ana enerji kaynağı olan glukoz, karaciğerde depolanmak üzere glikojene ya da yağ dokusuna dönüştürülmektedir. Kandaki glikoz konsantrasyonu ise pankreasta üretilen hormonlar tarafından kontrol edilmektedir. Bu değerlerin incelenmesi ile diyabet gibi hastalıklar teşhis edilebilir.

Üre

Böbrek fonksiyonun test edilebilmesi için en sık kullanılan test tekniğidir. Bu test ile kontrol edilebilecek sağlık sorunlarının içerisinde ise kronik nefrit, azalan kan hacmi, idrar yolu tıkanıklığı ve tübüler nekroz gibi hastalıklar yer almaktadır.

Kreatin

Serum ya da plazmada bulunan kreatinin test edilmesi böbrek fonksiyonlarının belirlenebilmesini sağlayan bir diğer testtir. Kasta parçalanan kreatin fosfatın bir ürünüdür.

Alanin aminotransferaz (ALT)

Karaciğerde bulunan bir enzimin test edilmesini sağlamaktadır. Test sonucunda değerlerin yüksek çıkması karaciğerde oluşan hasarın belirteci olarak kabul edilmektedir. Bunun yanında akut hipotansiyon ve akut kalp yetmezliğinde de belirgin yükselmelere neden olmaktadır.

Aspartat aminotransferaz (AST)

Karaciğerde salgılanan enzimlerden birisinin olmasının yanı sıra böbrek, iskelet kası, pankreas ve kırmızı hücrelerde de bulunmaktadır. Karaciğer hasarının spesifik belirteçlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. 

Gama- glutamiltransferaz (GGT)

Hepatobiliyer hastalık tanı almasında ve hastalık sürecinin takip edilmesinde kullanılmaktadır. Bu tür hastalıkların en hassas göstergelerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Bunun yanında fenitoin ve fenobarbital ile uzun süreli ilaç tedavisi gören kişilerde de değerler yüksek olmaktadır.

Alkalen fosfataz (ALP)

Bir dizi izoenzim olmasının yanı sıra en yüksek konsantrasyon düzeyi kemikler, böbrek, karaciğer, plasenta ve bağırsaklarda bulunmaktadır. Bu sebeple de paratiroid, bağırsak, kemik ve karaciğer hastalıklarının tanısında kullanılan değerlerden birisi olmaktadır. 

Total protein

Plazma protein değerlerinin ölçüldüğü bu test genellikle kan kaybı, hipoprotinemi, nefrotik sendrom, tuz tutma sendromu, ciddi yanıklar ve akut protein eksikliği gibi durumların tespit edilmesini sağlamaktadır. Plazma proteinleri ise ağırlıklı olarak dalak, lenf düğümleri ve kemik iliğinde sentezlenmektedir.

Albümin

Genel sağlık taraması için istenilen bir testtir. Genellikle böbrek fonksiyon testlerine, karaciğer fonksiyon testlerine ve metabolik panele eklenir.

Total bilirubin

Karaciğerin tam olarak gelişmemiş olması ya da safra kanallarındaki tıkanıklık gibi sebepler ile kandaki bilirubin değeri artmaktadır.

Ürik asit

Birçok böbrek ve metabolik bozuklukların tanı tedavisinde kullanılan bir test türüdür. Bu hastalıklar içerisinde lösemi, gut hastalığı ve sedef gibi hastalıklar yer almaktadır. Bunun yanında sitotoksik ilaç kullanan kişilerde de kullanılan bir test tekniğidir.

CK enzimi

CK serum seviyelerinin yüksek olması kas distrofisi başta olmak üzere birçok kas hastalığının tanısında kullanılmaktadır. Çünkü kas hasarının oluşması durumunda kandaki miktarı artmaktadır.

Total kolesterol

Özellikle akciğer ve bağırsak duvarında sentezlenen bir steroid türü olan kolesterol değerlerinin ölçülmesi ile lipid ve lipoprotein metabolik bozukluklarının tanı ve tedavisinde kullanılmaktadır.

LDL kolesterol

Kan damarı duvarında biriken ve ateroskleroza neden olan kolesterol türünün değerinin belirlenebilmesini sağlayan bir testtir.

HDL kolesterol

Kandaki kolesterolün taşınmasını sağlayan bir lipoprotein türüdür. Genellikle iyi kolesterol olarak adlandırılmaktadır.

Trigliserit

Besinler ile alınan trigliserit kısman karaciğerde sentezlenmektedir. Trigliserit değerleri lipid metabolizması bozuklukları, safra kanalı tıkanıklığı ve diyabet gibi hastalıkların tanısında kullanılır.

Demir

Demir zehirlenmesinden ya da aşırı demir birikiminden şüphelenilmesi durumunda uygulanan bir testtir. Daha sonrasında depolamanın hangi düzeyde olduğunun belirlenebilmesi için ferritin testi uygulanabilir.

Kalsiyum

Hiperkalsemi, multipl miyelom ve neoplastik hastalıkları gibi hastalıkların tanı alabilmesi için kullanılan bir test türüdür.

Fosfor

Fosfor seviyesinin artması kalsiyum seviyesinin düşmesine neden olmaktadır. Hipofosfateminin görülmesine neden olan hastalıklar içerisinde ise raşitizm, fanconi sendromu ve hiperparatiroidizm bulunmaktadır.

Sodyum

Elektrolitlerin birçok vücut fonksiyonunda yer almasından dolayı en sık yapılan biyokimya testlerinden birisi olmaktadır. Genellikle beslenme yolu ile alınan sodyum kusma ve aşırı terleme gibi sebepler ile vücuttaki yoğunluğu azalabilir.

Potasyum

Vücuttaki elektrolitlerin ölçülmesi için kullanılan biyokimya testlerinden birisidir. Sodyum gibi işlenirler ve vücuda alınır.

Biyokimya testi kaç saatte çıkar?

Biyokimya testleri içerisinde birçok farklı test uygulanmaktadır. Bu sebeple de sonuçların alınması için gerekli olan zaman farklılık gösterir. Buna göre genel olarak uygulanan biyokimya testlerinin sonuçları şu şekilde olmaktadır.

  • Hormon testleri 3- 4 saat içerisinde çıkmaktadır.
  • Hemogram testleri 1- 2 saat içerisinde sonuç vermektedir. 
  • Fibrojen testleri 2- 3 saat içerisinde sonuç vermektedir.
  • Kan grubu ya da kan pıhtılaşması süresini ölçen testlerin sonuçları ise 10- 20 dakika içerisinde alınmaktadır.

Biyokimya kan testi ne için yapılır?

Biyokimya laboratuvarları birçok farklı hastalığın tanı almasını sağlayan testler uygulamaktadır. Bu sebeple de biyokimya testlerinin verimli bir şekilde yapılabilmesi için birim içerisine alt türlere ayrılmaktadır. 

Hormon bölümü içerisinde başta kısırlık olmak üzere metabolizmanın işleyişinde önemli bir yeri olan hormonların vücuttaki salgılanma düzeyleri ölçülmektedir. Bunun yanında vitamin düzeylerinin ve kalp hastalıkları riskinin değerlendirilmesi için de çeşitli testler uygulanmaktadır. Bunların yanında aynı bölüm içerisinde kanser belirteçlerinin incelenmesi için de çeşitli testler yapılmaktadır.

Hematoloji koagülasyon bölümünde yapılan testler içerisinde çok parametreli kan sayımının yanı sıra kanama ve pıhtılaşma sorunlarının da tespit edilmesine yönelik testler uygulanmaktadır. Bu belirteçlere sahip olan hastalıkların belirlenmesini sağlayan bölüm aynı zamanda cerrahi öncesinde ve sonrasında kan transfüzyonu gerekliliğinin belirlenmesini de sağlamaktadır.

İlaç düzeyleri bölümü ise nörolojik hastalıklar, kalp hastalıkları ve organ nakli gibi sebepler ile kullanılan ilaçların vücuda olan etkileri incelenmektedir. Bunun yanında kanser hastalarına uygulanan kemoterapi ilaçlarının da etkileri incelenmektedir.

Doktora Soru Sor