Gut Hastalığı

Gut Hastalığı Nedir?

Çok uzun yıllar boyunca hem tıp hem de halk dilinde padişah hastalığı olarak da adlandırılan gut hastalığı, düzensiz beslenme ve aşırı alkol kullanımı bağlantılı olarak ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Aslında bu hastalığın arkasında farklı etmenler de bulunurken, zengin hastalığı olarak da bilinen bu rahatsızlık, romatizmal yanı ön plana çıkan fakat metabolik rahatsızlıklar arasında da bulunan bir sınıftadır.

Gut hastalığı aslında net bir şekilde kronik bir yapıya sahip olan ve çok sık karşılaşılan bir eklem iltihabıdır. Çok eski zamanlardan bu yana bilinen bu rahatsızlık, bugün kontrol altına alınabilmiş bir romatolojik rahatsızlık olarak bilinmekle birlikte monosodyum ürat olarak adlandırılan monohidrat kristallerinin organlarda birikmesiyle görülmektedir.

Normal koşullar altında insan vücudunda proteinler sindirildikten sonra içlerinde bulunan bazı maddeler ürik aside dönüştürülerek, vücuttan idrar yoluyla atılır. Eğer ürik asit yeterli oranda atılmazsa ve fazla üretilirse, bu asit kan ve vücutta birikebilir. Bu birikme eklemlerde yüksek bir orana ulaşırsa, oluşan iltihaplı rahatsızlık gut hastalığı olarak adlandırılır.

Gut Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Çok yoğun belirtiler oluşturmadan gelişen bir hastalık olmakla birlikte gut hastalığında şiddetli bir hale gelen rahatsızlık vücutta deformasyon oluşturabilir. Her hastada farklı belirtiler ortaya çıkma ihtimali yer alsa da genel olarak görülen gut hastalığı belirtileri arasında;

  • Hastalığın atakları sırasında görülen ve şiddetli ağrıların arkasından ortaya çıkan eklem ağrıları bulunmaktadır. Bu ağrılar atakların süresine bağlı olarak gelişebilir.
  • Özellikle ayak başparmağı ekleminde görülen gut hastalığı farklı eklemlerde de görülebilir. Genel olarak ayak bileği, dirsek, diz, el bileği ve parmak eklemlerinde görülmesi ile birlikte tüm bu eklemlerde 12 saate kadar ulaşabilen yoğun eklem ağrıları ile karşılaşılabilir.
  • Bir diğer belirti ise ataklar sırasında eklem bölgelerinde şişlik ve kızarıklıkların oluşmasıdır. Bununla birlikte ilerleyen hastalıklarda eklem hareketlerinde kısıtlanma ile karşılaşılabilir.


Gut Hastalığı Kimlerde Görülür?

Gut hastalığı tüm toplumlarda genellikle kadınlardan çok erkeklerde görülmektedir. Hastalığa yakalanma ihtimaline bakıldığında ilerleyen yaşlarda daha fazla ön plana çıkarken 75 yaş gibi yüksek yaşlarda ihtimal artmaktadır. Kadınlarda ise gut hastalığı genellikle menopoz sonrasında daha fazla görülmektedir. 

Gut Hastalığı Tanısı Nasıl Koyulur?

Gut hastalığı birçok farklı hastalıktan ayrı olarak pratik bir kan testi ile teşhis edilememektedir. Çünkü hastalığın ana nedeni olan yüksek ürik asit seviyesi birçok farklı neden ile ortaya çıkabilir. Bu kapsamda da gut hastalığı tanısı konulabilmesi için hastalığın bulunduğundan şüphe duyulan eklemden sıvı alımı gerçekleştirilerek, bu sıvıda patolojik inceleme yapılır. 

Alınan eklem sıvısı polarize bir mikroskopta incelenerek, monosodyum ürat kristallerinin varlığına bakılır. Ayrıca gut hastalığı teşhisi için kan testi, röntgen, ultrason ve MR gibi farklı yöntemler uygulanır. Gut hastalığı yerleştiği eklemlerde zayıflamaya neden olurken, uzun bir süre sonrasında da eklem hasarı oluşturabilir. Bu nedenle mutlaka doğru tanı konulması gerekmektedir.

Kan Testi

Hastalık şüphesinde yapılan kan testi ile birlikte kandaki ürik asit ve kreatinin düzeyleri ölçülür. Ancak bazen test sonuçları yanıltıcı olabileceği için yüksek ürik asit seviyesi çıksa da hastaya direkt olarak gut hastalığı teşhisi koyulamaz.

Röntgen

Gut hastalığı teşhisi ile birlikte aslında eklem iltihabı oluşturabilecek farklı hastalıkların tespit edilmesinde de bu yöntem kullanılır.

Ultrason

Gut hastalığı ile ilişkili olabilecek kas ve iskelet sistemi eklemlerinin incelenmesi açısından ultrason yöntemi ile bu noktalardaki iltihaplar ve ürat kristalleri görüntülenebilir.

MR

Manyetik rezonans görüntüleme sisteminin kullanılması ile birlikte şüphe duyulan eklemlerdeki ürat kristalleri net bir şekilde görülebilir. 

Gut Hastalığı Tedavisi

Hastalığın tedavisini oluşturabilmek için ürik asit miktarını arttıran faktörün belirlenmesi gerekir. Bu açıdan öncelikle hastalığın teşhisi yapıldıktan sonra teşhise bağlı olarak da ürik asit seviyesi ölçümü yapılır. Eğer hastalarda 7 mg/dl üzerinde bir ürik asit seviyesi görülüyorsa, belirtilen teşhis yöntemleri ile kesin tanı konulur.

Kesin tanının konulması ile birlikte gut hastalığı tedavisi için kişinin hangi akut dönemde bulunduğu göz önüne alınır. Çünkü gut hastalığında hastalığın belirli evreleri yer alır. Kısaca bu evrelerden bahsedilirse;

  • Akut atak devresinde hastalık aniden eklemlerde ortaya çıkar ve yaklaşık 5-10 gün arasında seyreder.
  • İnterkritik atak evresinde şikayetler geçmiştir. Fakat sonrasında tekrar ataklar ile karşılaşılabilir.
  • Kronik gut evresinde iki atak arasında geçen süre artık giderek kısalmıştır ve hızlı bir tedavi gerekir. Çünkü aksi takdirde bir hatta birden fazla eklem kalıcı bir şekilde şiş ve ağrılı bir hale gelebilir.
  • Tofüslü gut olarak adlandırılan evrede ise ilerleyen hastalık ile birlikte ürik asit eklem dışında çevredeki dokularda da birikmeye başlar ve tofüs olarak adlandırılan şişlikler ortaya çıkar. Tofüs olarak adlandırılan bu komplikasyon, bilhassa tarak kemiği, parmakların üst bölümü, dirsekler ve ayak baş parmağı noktalarında görülebilir.

Belirtilen hastalık evreleri göz önünde bulundurulduğunda yeni ataklarda ağrı kesiciler ve iltihap giderici ilaçlar kullanılabilir. Akut dönem tamamlandıktan sonra hasta için gut hastalığı ilaçları düzenli bir şekilde uygulanır. İlaçların temel amacı ürik asidin fazlasının vücuttan atılması için destek sağlamak ve ürik asit üretimini azaltmaktır. İlaç tedavisi dışında hastalarda gut hastalığı tedavisi için doktor kontrolü ile birlikte beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri sağlanmalıdır. 

Gut Hastalığı Diyeti

Gut hastalığı tedavisinde her hastaya özel bir şekilde uygun bir diyet programı hazırlanmalıdır. Diyet programları atakların sayısını azaltırken, ürik asit seviyesinin normale çekilmesi de sağlanır. Bu diyet programında özellikle alkol alımı tamamen kesilir. Sıvı tüketimi arttırılır, sağlıklı süt tüketimi tercih edilir ve protein kaynaklı beslenme sağlanır.

Gut hastalığı diyetinde karbonhidrat için kaliteli karbonhidratlar tercih edilir, sık sık ve az az gıda tüketimi sağlanır. Doğal şekerli meyveler ve sebzeler seçilirken, mayalı yiyecekler terk edilir, doğal yağlar kullanılır. Bu diyet programında pürin içerikli besinler tercih edilirken, patates, bezelye, yeşil yapraklı sebzeler, patlıcan, yumurta, kuruyemişler, kahve, çay, yeşil çay ve bitkisel yağlar bulunabilir.

Gut Hastalığı İçin Egzersiz

Gut hastalığında egzersiz çok önemli bir yere sahiptir ve düzenli olarak yapılmalıdır. Ancak bu noktada ağır sporlar ve egzersizler yerine ürik asit seviyesini düşürmek açısından hafif tempolu egzersizler ve sportif aktiviteler tercih edilmelidir.

Yeterli Seviyede Su Tüketimi

Gut hastalığında vücudun en fazla ihtiyaç duyduğu gıdalardan birisi elbette ki temel gıda ürünü olan sudur. Bu nedenle hastaların tedavi süreci ve ilerleyen süreçte hastalığın ilerlemesinin önüne geçebilmek için su tüketimine dikkat etmesi gerekir. Düzenli su tüketimi gut ataklarının önüne geçmeyi sağlarken, ağrıların ve sıkıntıların azalmasına yardımcı olur. Bu açıdan günlük olarak 8 ile 16 bardak arasında su içilmesine dikkat edilmelidir.

Alkol Tüketimine Dikkat

Gut hastalığının en önemli risk noktalarından biri olan alkol tüketimi hastalık sürecinde ve sonraki süreçte mutlak bir şekilde terk edilmelidir. Çünkü alkol tüketimi sonrasında ürik asidi uzaklaştırmak zorlaşırken, kanda daha fazla ürik asit birikimi sonucunda ataklar artabilir.

Gut hastalığına ne iyi gelir?

Gut hastalığında komplikasyonları azaltan, ataklarda ki sıkıntıları azaltan ve rahatlık sağlayan önemli gıdalar bulunmaktadır. Bu açıdan özellikle ön planda ceviz bulunabilir. Ürik asit atımına yardımcı olan ceviz dışında gut hastaları için C vitamini takviyesi, maydanoz suyu, her gün elma sirkesi tüketimi ve bakliyat tüketimleri ile taze sebze meyve tüketimi önerilmektedir.

Gut hastalığında ayak şişmesine ne iyi gelir?

Gut hastalığının ilerleyen evrelerinde en fazla karşılaşılan sorunlar arasında ayak şişmesi problemi bulunmaktadır. Bu problem karşısında da rahatlama açısından öncelikle kilo verecek diyetler yapmak ve bol su içmek tercih edilebilir. Ayrıca şiş ve ağrıların azalması için buz dolu torbalar ile ayağa kompres yapmak yararlı olacaktır.

Gut hastalığı hangi yaşlarda görülür?

Kadınlarda ve erkeklerde görülmesi mümkün olmakla birlikte erkeklerde gut hastalığı daha sık görülmektedir. Bu açıdan erkeklerde özellikle ilerleyen yaş ile birlikte genellikle 75 yaş üzerinde hastalık ile karşılaşılabilir. Kadınlarda da menopoz dönemi ve sonrasında gut hastalığı görülebilir.

Gut hastalığı öldürür mü?

Tarih içerisinde zengin hastalığı ve padişah hastalığı olarak anılan gut hastalığı tedavisi bulunmadığı süreçlerde ölümlere neden olmuştur. Ancak günümüzde düzenli hekim tedavilerine uyulması, diyet programlarının aksatılmaması ve alkolün terk edilmesi gibi ayrıntılar sayesinde ölüm oranı çok düşük olmaktadır. Aksi takdirde ilerleyen hastalık sürecinde eklem hasarları, deformasyonlar, kalp krizi ve inme ile karşılaşılabilir.

Gut hastalığı ağrısına ne iyi gelir?

Eklem ağrıları gut hastalığında en büyük problem olmakla birlikte ağrı ve ataklarının şiddetini azaltarak rahatlama için ilaçlar kullanılabilir. Mutlak bir şekilde hekim tarafından önerilmiş antienflamatuvar ilaçlar tercih edilmelidir. Bu ilaçlar önerilen doz ile kullanılmalıdır.