CRP (C-reaktif protein)

CRP (C-reaktif protein) Nedir?

CRP karaciğerde üretilen proteinlerdenn birisi olmaktadır. C-reaktif protein kelimesinin kısaltması olarak kullanılan CRP tümör, enfeksiyon ve trama gibi durumlara vücudun verdiği karşılık olmaktadır. Vücutta CRP konsantrasyonunun artması akyuvar sayısının artması ve vücut ısısının yükselmesi ile bağlantılıdır. Vücudun verdiği bu fizyolojik yanıt enfeksiyon ya da inflamasyona neden olan faktörün ortadan kaldırılması için gerçekleşmektedir. Aynı zamanda enfeksiyonun vücuda vermiş olduğu doku hasarının giderilmesi ve vücudun tamir edilmesinde de etkin rol oynamaktadır.

Sağlıklı bir kişide CRP konsantrasyonları son derece düşüktür. Daha önce bahsettiğimiz etkenlerden dolayı CRP konsantrasyonları ilk 24 saat içerisinde normal seviyenin 1000 katı kadar artar. CRP konsantrasyonunun artmasına neden olan faktör ortadan kalktığında ise ilk 18 ile 20 saat arasında değerler normal sınırlarına geri döner.

Özellikle kalp ve damar hastalıkları başta olmak üzere enfeksiyöz ve inflamatuar hastalıkların teşhisinde CRP değerlerinden yararlanılır. Bunun yanında bu hastalıkların tedaviye vermiş oldukları yanıtların ölçülmesi içinde CRP testlerinden yararlanılır.

Uzmanlar tarafından istenilen CRP testleri enfeksiyon, tümör oluşumu veya tümör metastazı, herhangi bir iltihabı hastalık, inme ve kalp krizi gibi hastalıkların teşhisinin netleştirilmesi için kullanılır. Bunun yanında bu hastalıklar ile ilgili bir tedavi görülüyorsa tedavinin başarılı olup olmadığının anlaşılması için de CRP testlerine başvurulur.

Özellikle kalp ve damar hastalıklarının teşhis edilmesi için CRP ölçümü önemli bir parametre haline gelmiştir. HS-CRP testi olarak bilinen damar sertleşmesi nin en kesin göstergelerinden biri olan bu test ile hastalarda kalp damarlarında iltihaplanma olduğu teşhis edilir. Bunun yanında herhangi bir sebepten dolayı enfeksiyon riski açısından toplumun genelinden daha yüksek risk taşıyan kişilerde de daha hassas olduğu için HS-CRP testinden faydalanılır.


CRP Yüksek ve Düşük Olması Nedenleri

CRP değeri sağlıklı bir yetişkin de 1.0 mg/L olmaktadır. Yenidoğanlarda bu değer ilk günlerde düşük olmakla birlikte birkaç gün içerisinde yetişkin değerine ulaşır. Yaşlanmanın etkisi ile CRP değerleri 2.0 mg/L çıkması normaldir. Sağlıklı kişilerin %90'ında CRP değerleri 3.0mg/L altınla seyretmektedir. Bu değerlerden yola çıkarak CRP değerinin yüksek olmasından bahsedilebilmesi için 3.0mg/L üzerinde olması gerekir. CRP değerinin düşük olduğundan bahsedebilmek için ise 1.0mg/L altında olması gerekmektedir. Ancak bu değerlerin hastalara özel olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Vücutta CRP değerinin artmasına neden olan birçok hastalık bulunmaktadır.

  • Kanser,
  • Cerrahi operasyonlardan sonra,
  • Organ ve doku hasarlarında,
  • Travma,
  • Yanık,
  • Kırık,
  • Enflamatuar hastalıklarının tümü,
  • Crohn hastalığı,
  • Akdeniz ateşi,
  • İnflamatuar bağırsak hastalığı,
  • Kawasaki hastalığı,
  • Sistemik lupus eritematozus,
  • Romatoid artrit,
  • Menenjit,
  • İnme,
  • Kalp krizi,
  • Enfeksiyonlar,

Bu hastalıkların yanından hamilelik dönemindeki kadınlarda bir miktar CRP artışı normal olarak görülmektedir. Menopoz sonrası döneminde replasman tedavisi olan kadınlarda da CRP artışı gözlemlenmektedir. Bunların yanında obez ve sigara kullanan kişilerde CRP değerleri daha yüksek olmaktadır.

CRP değerinin düşük olması ise yukarıda belirtilen hastalıkların bulunmadığı veya hasta tedavi gördü ise tedavinin etkili olduğunu kanıtlamaktadır. Genel olarak olumlu bir durum olarak değerlendirilen CRP düşüklüğüne bazı ilaçlar da neden olabilmektedir. CRP değerinin düşük olması kişilerin kalp ve damar sağlıklarının iyi olduğunun ve inflamatuar hastalıklar açısından risklerinin düşük olduğunun kanıtı olmaktadır.

CRP Yüksekliği Belirtileri ve Düşüş Belirtileri

CRP yüksekliği direkt olarak insanların anlayabileceği bir belirti vermemektedir. Ancak enfeksiyon veya inflamasyon dan kaynaklı CRP artışlarından ateş, kızarıklık, lokal ısı artışı, şişlik, yorgunluk veya halsizlik gibi belirtiler görülebilir.

CRP değerlerinin düşmesi de hissedebilen belirtileri olan bir durum değildir. Ancak enfeksiyon kaynaklı CRP düşüş gösterdi ise o zaman enfeksiyonun sebep olduğu belirtilerin azalması söz konusu olmaktadır.

Çocuklarda CRP Yüksekliği

Çocuklarda görülen CRP değerlerinin yüksekliğinin nedenleri de yetişkinlerde görülenlerle aynı olmaktadır. Enfeksiyona bağlı olarak artış gösteren CRP değerleri çocuklarda genellikle şu hastalıklardan dolayı görülmektedir.

  • Yanıklar,
  • Kalp hastalıkları,
  • Damar sertleşmesi,
  • Bazı kanser türleri.
  • Zatürre,
  • Kan damarlarında meydana gelen iltihaplanma,
  • Deri veremi,
  • Kronik iltihabi hastalıklar,
  • Ülseratif kolit,
  • Crohn hastalığı,
  • Lenf düğümlerinin bakteri sebebiyle iltihaplanması,
  • Eklem iltihapları,
  • Beyin zarı iltihaplanması,
  • İdrar yolları enfeksiyonu,
  • Üst solunum yolları enfeksiyonu,
  • Alt solunum yolları enfeksiyonu,

CRP Yüksekliği Tedavisi

CRP değerinin yüksekliğinin düşürülmesi için öncelikle yükselmesine sebep olan hastalığın ortadan kaldırılması gerekmektedir. Yaşam alışkanlıkları sebebiyle yüksek olan CRP değerlerinin düşürülmesi için ise bazı değişikliklerin yapılması gerekir. Çünkü yüksek CRP değerleri diyabet ve kalp hastalıkları riskini arttırmaktadır. Hayat tarzında yapılacak değişiklikler ile CRP değerlerini düşürmek mümkün olmaktadır. Bu değişiklikler kısaca şunlardır:

  • İdeal kiloya ulaşmak,
  • Sigara içmemek veya sigara dumanına maruz kalmamak,
  • Alkol tüketimini sınırlandırmak,
  • Donmuş yağlardan kaçınmak,
  • Yüksek kalorili besinler tüketmemek,
  • Zeytinyağı gibi bitkisel sıvı yağları tercih etmek,
  • Süt ve süt ürünleri tercihinde yarım yağlı veya yağsız seçenekleri tercih etmek,
  • Hayvansal gıdaları azaltmak,
  • Sebze meyve baklagil ve tahıl tüketimini arttırmak,
  • Lif açısından zengin gıdalarla beslenmek,
  • Kırmızı et yerine beyaz et ya da balık tercih etmek,
  • Omega 3 alımını arttırmak,
  • Düzenli egzersiz yapmak,
  • İşlenmiş gıda tüketmemek,
  • Yüksek oranda trans yağ içeren besinlerden uzak durmak,
  • Kızartılarak ve kömür ateşinde pişirilen yemekleri azaltmak.

CRP Düşmesi Tedavisi

CRP değerinin düşmesi Arzu edilen bir durumdur. CRP değerinin düşük olması tedaviye cevap alındığının ya da kişinin sağlıklı olduğunun göstergesi olduğu için yükseltmek için herhangi bir müdahalede bulunmak yersiz olmaktadır.

CRP değerleri ne anlam ifade eder?

Kişilerde normal CRP değerinin 1 ile 10 mg/l olması beklenir. 10 ile 40 arasında olan değerler orta, 40 ile 200 arasında olan değerler yüksek, 200'ün üzerinde olan değerler ise çok yüksek olarak değerlendirilmektedir. Ancak hastalara göre bu değerlendirmeler değişiklik gösterebilir.

CRP değeri kaç olursa tehlikeli?

Yetişkin bir bireyde normal olarak kabul edilen CRP değeri 1 ile 10 arasında değişmektedir. Hastalara göre farklılık göstermekle birlikte 10 mg/l fazla olan CRP değerleri tehlike arz etmektedir.

CRP yüksekliği kanser belirtisi midir?

CRP yüksekliği birçok hastalığın belirtisi olmaktadır. Bu hastalıkların içerisinde kanserde bulunur.

CRP kaç günde normale döner?

CRP değerinin yükselmesine sebep olan etken ortadan kalktığında 18 ile 20 saat arasında CRP değerleri normale döner.

Koronada CRP yüksek çıkar mı?

Korona olan hastalarda da CRP değeri yüksek çıkmaktadır.

CRP antibiyotik ile düşer mi?

CRP'nin yükselmesine neden olan enfeksiyonun altındaki sebep bakteri ise antibiyotikler CRP'nin düşmesini sağlayabilir.

CRP referans aralıklarları nedir?

CRP değerleri 1 ile 10 mg/l arasında normal olarak kabul edilmektedir.

Hamilelikte CRP yüksekliği neden olur?

Değişen hormonlar ve fetüsün büyümesi CRP yükselmesi neden olur.

Ameliyat sonrası CRP neden yüksek olur?

Çünkü CRP doku hasarının giderilmesi için de çalışmaktadır. Ameliyat ile dokuları hasar gören hastalığın iyileştirilmesi için vücut CRP düzeyini arttırmaktadır.