Karaciğer Yağlanması

Karaciğer Yağlanması Nedir?

Karaciğer, vücutta yağ metabolizmasının düzenli bir şekilde çalışmasını yani fazla yağın depolanmasını sağlayan organdır. Ancak bu depolama yani birikme gerekenden fazla gerçekleşirse, karaciğer yağlanması veya bir diğer ismi ile hepatik steatoz adı verilen rahatsızlık ortaya çıkmaktadır.

Normal bir insan vücudunda karaciğerde düşük miktarda yağ depolanması mümkündür. Ancak gereğinden fazla yağ depolanması ile karşılaşılırsa, karaciğer yağlanması durumu ortaya çıkar ve bu durum farklı sağlık sorunlarını beraberinde getirebilir.

İnsan vücudundaki en önemli ve ikinci en büyük konumdaki organ olan karaciğer, yiyecek ve içecek tüketimi sonrasında besinlerin işlenmesinde görev alır, zararlı maddeleri kandan uzaklaştırır, kanı temizledikten sonra vücuttaki yağın depolanmasını sağlar. Ancak bu depolamada yağ fazla bir miktara ulaşırsa, hem karaciğer zarar görür hem de karaciğerde oluşan yara dokusu bir karaciğer iltihabı oluşturabilir. Yağlanmanın artması ile birlikte oluşan bu yara dokuları karaciğer yetmezliği dahi oluşturabilir.


Karaciğer Yağlanması Neden Olur?

Vücudun yağ metabolizmasının en önemli bölgesi olmakla birlikte karaciğerin çalışma düzeni içerisinde enzim dengeleri bulunur ve yağlanma bağlantılı olarak bu denge bozulur. Karaciğerin bu şekilde aşırı yağlanmasında da birçok farklı neden göz önünde bulundurulabilir. Özellikle de sağlıksız ve düzensiz beslenme yağlanmaya neden olabilir.

Gündelik hayatta seçtiğiniz gıda türleri, günlük olarak aldığınız yağ miktarı, kaç öğünde tüketim gerçekleştirdiğiniz, öğünlerde neler tükettiğiniz ve ne kadar uyudunuz gibi birçok farklı ayrıntı beslenme şekliniz ile birlikte yanlış bir yapıya sahip olduğunda karaciğer yağlanması yaşanabilir. Öte yandan karaciğer yağlanmasına neden olabilecek faktörler arasında;

  • Yüksek alkol kullanımı
  • Sigara bağımlılığı
  • Düzensiz ve hareketsiz bir yaşam şekli
  • Toksin içerikli besinlerin tüketilmesi
  • Düzenli ve zorunlu kullanılan bazı ilaçlar
  • Sık sık ve düzensiz bir şekilde kilo alınması veya verilmesi
  • Obezite rahatsızlığı
  • Hamilelik
  • Şeker hastalığı veya insülin direnci
  • Tansiyon rahatsızlığı ve yüksek kolesterol bulunmaktadır.

Karaciğer yağlanması neredeyse kadınlar ve erkeklerde aynı oranda görülmektedir. Ancak yaş açısından bakıldığında orta yaş ve üzeri bireylerde daha fazla görülmektedir. Günümüzde yetişkinlerin %30 gibi bir oranında karaciğer yağlanması görülürken, yine tüm yaş gruplarında da her 10 kişiden birinde görülme ihtimali bulunmaktadır.

Karaciğer Yağlanması Belirtileri Nelerdir?

Karaciğer yağlanması diğer birçok hastalık gibi özel bir şekilde klinik belirtiler ortaya koymaktadır. Bu hastalığa yakalanmış kişiler aslında siroz ile karşılaşana kadar hayatını normal bir şekilde sürdürebilir. Fakat karaciğer yağlanması ile birlikte görülen diğer rahatsızlıklar bir belirti olarak kabul edilirse, hipertansiyon, histemik kalp rahatsızlığı, obezite ve halsizlik gibi birçok nokta sayılabilir.

Bazen ilerlemiş karaciğer yağlanması rahatsızlığında karnın sağ üst bölümünde şiddetli bir ağrı ile karşılaşmak mümkündür. Bununla birlikte ortaya çıkan yorgunluk hissi, iştahsızlık ve bazen mide bulantısı görülebilir. Ayrıca siroza doğru ilerleyen bir karaciğer yağlanmasında kilo kaybı, burun kanaması, karın şişmesi, erkek meme büyümesi, sarı bir cilt ve bacak şişmesi gibi problemler görülebilir.

Karaciğer Yağlanması Nasıl Test Edilir?

Belirtilerin görülmesi ve şüphe duyulması ile birlikte karaciğer yağlanması kontrolü gerçekleştirmek için hastalar hekim kontrolünden geçirildiğinde, öncelikle ailedeki genetik yatkınlık, alkol tüketiminin bulunup bulunmadığı ve farklı sağlık sorunları gözden geçirilir. Sonrasında doktor fiziki muayene gerçekleştirirken iltihap bulunup bulunmadığını görebilmek için karnınıza baskı uygulayarak palpasyon yapılması tercih edilebilir.

Karna uygulanan fiziki baskı ile yapılan muayenede karaciğer büyümesi doktor tarafından hissedilebilir. Büyüme iltihaplanmanın bir belirtisi olarak kabul edilebileceği için buna göre testler yapılması gerekir. Talep edilen testler arasında Alanin Aminotransferaz Testi(ALT) ve Aspartat Aminotransferaz Testi(AST) yer alır. Bu testler karaciğer enzimlerinin kontrolünü sağlamaktadır.

Yapılan testler sonucunda karaciğer enzim değerleri yüksek çıktığında, iltihap işaretçisi olarak kabul edilir. Normal koşullarda yağlanma iltihabın önemli nedenlerinden biri olsa da bazen farklı nedenler karaciğer iltihabı ortaya çıkarmış olabilir. Buna bağlı olarak net görüntüleme açısından ultrason, bilgisayarlı tomografi ve MR yöntemleri kullanılabilir.

Görüntüleme teknikleri ile karaciğerde iltihabın varlığı ve karaciğer yağlanması teşhisleri gerçekleştirildikten sonra karaciğer sertliğini ölçebilmek kapsamında frekanslı ses dalgalarından yararlanan elastografi veya fibroscan testi uygulanabilir. Bu testler karaciğerdeki yağlanmanın belirtisi olan yara izlerini görmeyi sağlamaktadır.

Teşhislerin son aşamasında eğer kişi çok yoğun belirtiler ile karaciğer yağlanması nedeni ile siroza kadar ilerleyen bir sorun yaşıyorsa, karaciğer biyopsisi yapılması gerekir. Lokal anestezi sayesinde karaciğer bölgesinden dokular alınarak incelendiğinde, yağlanma dışında sertleşme ve yara dokusu takipleri yapılabilir.

Karaciğer Yağlanması Çeşitleri Nelerdir?

Karaciğer yağlanması aslında altında yatan nedenlere bağlı olarak iki farklı çeşide ayrılmaktadır. Bu kapsamda çeşitlere kısaca bakılırsa;

  • Alkole Bağlı Karaciğer Yağlanması Rahatsızlığı(AFLD) çok fazla alkol tüketimi gerçekleştiren kişilerde görülen bir rahatsızlıktır.
  • Diğer noktada alkol kullanımı yer almasa da ya da çok az alkol tüketimi gerçekleştiren bir kişi bulunsa da herhangi bir hastada karaciğer yağlanması gelişiyorsa Alkole Bağlı Olmayan Karaciğer Yağlanması Rahatsızlığı(NFALD) görülmektedir.

Karaciğer yağlanmasının alkole bağlı olup olmaması birbirinden ayrılmak ile birlikte ayrıca farklı bir sınıflandırma da bulunmaktadır. Çünkü genel kanıya göre gebeliğe bağlı akut karaciğer yağlanması, alkole bağlı yağlanma veya alkol ya da gebeliğe bağlı olmamakla birlikte basit yağlanma gibi çeşitler görülebilir. Ayrıca hastalığın ne kadar ilerlemiş olduğuna bağlı olarak da karaciğer yağlanmasında farklı evreler bulunmaktadır.

1. Evre

Karaciğer yağlanmasında basit olarak adlandırılan yağlanma, hastalığın en düşük seviyedeki evresi kabul edilir. Bu durumda yaşanan karaciğer yağlanması karaciğerde bir harabiyet ortaya çıkarmaktadır.

2. Evre

Bu seviyede alkole bağlı olmayan (non-alkolik steatohepatit) şekilde bir karaciğer yağlanması ile karşılaşılırken, yağlanmaya bağlı şekilde ortaya inflamasyon çıkma ihtimali bulunmaktadır.

3. Evre

Bu evrede karaciğer yağlanması biraz daha ilerlemiş bir yapıya sahip olarak fibrozis evresi olarak adlandırılır. Karaciğer dokusu sertleşme göstermiş olmakla birlikte artık bağ dokusuna dönüşür. Yani karaciğerin harabiyet ile karşılaştığı görülebilir.

4. Evre

En üst düzey seviyede karaciğer yağlanması ile karşılaşıldığında bu evre karaciğer sirozu hastalığının gelişmesi için kabul edilen en ağır evredir.

Karaciğer Yağlanmasına Ne İyi Gelir?

Karaciğer yağlanması problemi ile karşılaşan bir kişinin öncelikli olarak kilo vermeye çalışması ve düzenli egzersiz yapmaya başlaması gerekir. Bu açıdan sağlıklı bir beslenme çeşidi olarak Akdeniz tipi beslenme tercih edilebilir ve bununla birlikte haftanın 3 ya da 4 gün düzenli egzersiz yapmaya başlanabilir.

Beslenme açısından bakıldığında karaciğer yağlanması karşısında faydalı besinler arasında toksinleri atan, yağ yakımını hızlandıran ve vücuda metabolik hız katan kahve bulunmaktadır. Bu açıdan kahve gündelik olarak tüketilebilir. Hatta bazı uzmanlar günlük 3 fincan kahve tüketilmesinin tedavide olumlu sonuçlar oluşturduğunu ifade etmektedir. Ayrıca kamuoyunda bilindiği ve kabul edildiği şekilde karaciğer yağlanmasına karşı enginar, kereviz ve deve dikeni gibi gıdalar önerilmektedir.

Karaciğer Yağlanması Diyeti

İnsanın metabolizmasının düzenli bir şekilde ilerleyiş göstermesi ve hastalıklardan korunması için beslenmeye dikkat etmesi önemlidir. Çünkü yanlış beslenme ve sağlıksız gıdalar tüketimi ile alınan kilolar gibi etkiler karaciğer yağlanması ortaya çıkarabilir. Bu açıdan karaciğer yağlanması diyeti olarak en faydalı ve özel şekilde kabul edilen diyet çeşidi Akdeniz tipi diyet şeklinde kabul edilmiştir.

Akdeniz tipi diyet menüleri oluşturulurken, tekli doymamış yağ asitleri üzerinde durulur. Bu açıdan seçilecek yağ çeşidi zeytinyağı olmakla birlikte bunun yanında düzenli balık ve sebze tüketimi gerekmektedir. Bu diyet sistemi içerisinde özellikle unlu mamullerden, zararlı yağlardan ve rafine şekerden kaçınmak gerekir. Seçilen gıdaların uzun raf ömürlü, koruyucu içerikli ve kapalı paketlerde olmaması gerekir.

Karaciğer yağlanması tedavi olmazsa ne olur?

Karaciğer yağlanması vücutta aşırı derecede biriken yağ oranı ile birlikte karaciğerde iltihap ve sert bir dokunun ortaya çıkmasına neden olur. Bununla birlikte rahatsızlık tedavi edilmediğinde ilerleyen süreçlerde siroz gibi büyük bir problem ile karşılaşma ihtimali bulunmaktadır. Ayrıca tedavi edilmeyen karaciğer yağlanması, hayatın her alanında düzeninin bozulmasına ve huzursuzluk problemlerine neden olabilir.

Karaciğer yağlanması hangi rahatsızlıklara yol açar?

Karaciğerin normalden fazla yağ depolaması ile birlikte ortaya çıkan bu rahatsızlık, ilerleyen süreçte karaciğer yaraları ve karaciğer iltihaplarına yol açabilir. Doğru bir tedavi uygulanmadığında ve dikkat edilmediğinde, karaciğer yağlanması sonucu siroz rahatsızlığı ile karşılaşma riski bulunmaktadır. Ayrıca bunun yanında yüksek karaciğer yağlanması hipertansiyon, kalp rahatsızlıkları ve obezite gibi problemleri beraberinde bulundurabilir.

Karaciğer yağlanması ağrı yapar mı?

Karaciğer yağlanması rahatsızlığında belirtiler arasında genellikle karnın sağ üst tarafında görülen bir ağrı problemi bulunmaktadır. Bu problem genel bir karın ağrısı şeklinde de görülebilir. Özellikle yağlanma ile birlikte yaşanan karaciğer iltihapları ve karaciğerin sertleşmesi sonucu karaciğer, uyguladığı baskıyla karın içerisinde ve diğer organlara temas nedeniyle ağrılar ortaya çıkarabilir.

Karaciğer yağlanmasına hangi yiyecekler zararlı?

Karaciğerde yağlanmayı en yoğun şekilde arttıran zararlı gıdaların başında alkol kullanımı bulunmaktadır. Bunun dışında alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması sorunlarında ise rafine şekerler, yüksek karbonhidrat tüketimi, doğal olmayan yağ tüketimi, paketli gıdalar ve unlu mamuller bulunmaktadır. Ayrıca atıştırmalıklar, fast food ürünler ve düşük sebze tüketimi karaciğer yağlanması yapabilir.

Stres karaciğer yağlanması yapar mı?

Genel incelemelerde karaciğer yağlanması için obezite, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam ön planda tutulmaktadır. Ancak bununla birlikte yapılan araştırmalara bağlı olarak düzensiz yaşam ve bununla birlikte ortaya çıkan yoğun stres de karaciğer yağlanması sebebi olarak görülmektedir. Bu nedenle birçok farklı hastalıkta olduğu gibi karaciğer yağlanmasından korumak açısından da yoğun stresten kaçınmak gerekir.